De afsluitdijk tussen de Waddenzee en het IJsselmeer is er waarschijnlijk al zolang je je kunt herinneren, maar toch is deze dijk nog relatief jong. Aan het begin van de 20e eeuw werd deze dijk aangelegd om de Zuiderzee af te scheiden van de Waddenzee. Op die manier werd het IJsselmeer gecreëerd en dat werd niet voor niets gedaan.
Alinea 1

Dubbele strijd

Stel je eens voor: het is 1916 en je woont vlakbij de Zuiderzee. De Eerste Wereldoorlog is in volle gang en tijdens een zware noordwesterstorm vindt er een watersnoodramp plaats. De dijken rondom de Zuiderzee breken op sommige plaatsen door en het omliggende land wordt overspoeld met zout water. De ramp treft vooral Waterland, een gedeelte van de idyllische Zaanstreek en de Anna Paulownapolder. De oorzaak van deze ramp is tweeledig: aan de ene kant zijn de dijken niet goed onderhouden en aan de andere kant is de Zuiderzee nog niet ingepolderd. Tijd om daar iets aan te doen.

Plannen met polders

Ingenieur Hendric Steven kwam in de zeventiende eeuw al met plan om het land te beschermen tegen de zee met behulp van dammen, maar dat viel in die tijd technisch nauwelijks uit te voeren. Eind negentiende eeuw was het al een stuk haalbaarder om het land te beschermen tegen de zee. Een aantal vooraanstaande politici, ingenieurs en projectontwikkelaars richtten toen de Zuiderzeevereniging op. Deze vereniging had als doel om land aan te winnen door delen van de Zuiderzee en de Waddenzee in te polderen. Het aangewonnen land wilden ze gebruiken om gewassen te verbouwen voor de voedselvoorziening voor de sterk groeiende Nederlandse bevolking. Civiel ingenieur Cornelis Lely maakte in 1891 een concreet plan voor dit grootschalige project.

Desastreuze gevolgen

Tot 1916 werd er weinig gedaan met de plannen voor inpoldering van de Zuiderzee en de Waddenzee. De watersnoodramp in dat jaar had grote gevolgen: grootschalige overstromingen in Noord-Holland, Utrecht, Gelderland en Overijssel. Er stierven 32 mensen op zee en negentien op het land. Daarnaast kwamen er honderden dieren zoals varkens, koeien en kippen om. Alleen in Andijk, op de Veluwe en in Werkendam bleef de schade enigszins beperkt. De gedupeerden kregen financiële hulp van andere Nederlanders. Het totaalbedrag van 2.7 miljoen gulden dat beschikbaar kwam hiervoor was ongekend hoog voor deze tijd.


Alinea 4 en 5

Versnelde besluitvorming

De watersnoodramp van 1916 bracht de politiek al snel in beweging. De plannen van de Zuiderzeevereniging werden onder het stof uit gehaald en de Tweede Kamer behandelde deze plannen. Politici hadden duidelijk gezien dat het land beschermd moest worden tegen zee en daarom was er nu voldoende draagvlak voor goedkeuring van de plannen voor de aanleg van de Afsluitdijk. Eerder wilde dit steeds maar niet lukken.

Aanleg Afsluitdijk

In 1927 werd de aanleg van de Afsluitdijk gestart. Wereldwijd was er rond deze tijd een economische crisis, maar toch konden de arbeiders gewoon doorwerken aan de dijk. De fundering van de dijk bestond in hoofdzaak uit grote matten van wilgentenen. Hierop werden stenen geplaatst. Vijf jaar lang zwoegden vele arbeiders en machines op de bouw van de dijk. Op 28 mei 1932 werd het laatste gat tussen het Noord-Hollandse en het Friese dijkdeel volgestort. Daarmee was de Afsluitdijk een feit en de Zuiderzee was voor altijd afgesloten van de Waddenzee.


Alinea 6

Toepasselijke naamsverandering

Bijna vier maanden later, op 20 september 1932, werd de naam van het water veranderd. De Zuiderzee werd omgedoopt tot IJsselmeer en het water veranderde van zout naar zoet. In 1933 vond de officiële opening van de Afsluitdijk plaats. Victor de Blocq van Kuffeler, directeur-generaal der Zuiderzeewerken, onthulde hierbij het Vlietermonument, een monument in de vorm van een uitkijktoren.


Route-suggestie

Fietsroute 359902 - Zuiderzeeroute
415,21 km

Fietsroute 359902 | Noord-Holland |Enkhuizen | 415,21 km

Het huidige IJsselmeer, het Markermeer en de steden en dorpjes eromheen hebben een rijke geschiedenis. De Zuiderzeeroute neemt je in een ronde mee langs het gehele meer, waarbij je onder andere door het eeuwenoude Enkhuizen, het authentieke Volendam en de Hanzestad Kampen fietst.

Uitwaaien op de Zuiderzeeroute
Deze langeafstandsfietsroute is een aanrader als je graag meerdere dagen achter elkaar fietst. Onderweg heb je een prachtig uitzicht over de voormalige Zuiderzee. In 1932 werden de Zuiderzee en de Waddenzee van elkaar afgesloten met de Afsluitdijk om watersnoodrampen te voorkomen in de toekomst. Langs de route vind je allerlei leuke horecagelegenheden waar je een lekker hapje kunt eten of een nachtje kunt blijven slapen. Het startpunt van de route ligt in Enkhuizen. Breng hier een bezoekje aan het Zuiderzeemuseum. Vanuit hier fiets je naar het puntje van Noord-Holland om via de Afsluitdijk naar Friesland te fietsen. Vervolgens kun je uitwaaien langs de rand van het IJsselmeer en daarna fiets je door naar het Nationaal Park Weerribben-Wieden naar Kampen.

Natuurpracht op de Veluwe
Het laatste gedeelte van de route loopt van Kampen terug naar Enkhuizen via Amsterdam. Onderweg fiets je door de sprookjesachtige bossen op de Veluwe. Geniet van de schaduw tussen de bomen en houd je ogen goed open. Misschien krijg je dan wel een edelhert of een marter te zien.

Ingekorte route

Is de hele Zuiderzeeroute fietsen je iets teveel van het goede? Dan kun je ook gaan voor een ingekorte versie van de tocht. Neem bijvoorbeeld het veer van Enkhuizen naar Urk en fiets vervolgens weer terug naar Enkhuizen. Je fietst een stukje door de Flevopolder waar je kunt genieten van de rust. Verder kun je hier twee schitterende sluiscomplexen bekijken: de Hoge Knarsluis en de Lage Knarsluis.

Lees-tip I - Van Zuiderzee tot aan IJsselmeer
Meer weten over het onstaan van de IJsselmeer voordat je deze route zelf gaat verkennen? Lees dan dit artikel.
Lees-tip II - 7-daagse fietsvakantie langs de voormalige Zuiderzee
De Zuiderzee fietsroute is een van de mooiste lange afstand fietspaden van Nederland. Bekijk de diverse reismogelijkheden.
Wandel-tip!
Stadswandeling door historisch Enkhuizen.


Favorieten van de redactie


Tekst: Linda Milder