Als je aan typische Nederlandse dingen denkt, dan denk je waarschijnlijk meteen aan molens. De Zaanse Schans is een gebied in Zaanstad dat barst van deze oer-Hollandse bouwwerken en andere houten gebouwen uit de 18e en 19e eeuw. Wandel of fiets tussen de vele molens door die hier aan de Zaan liggen en waan je even in het Nederland van vroeger. Op deze plek worden nog veel oude Hollandse ambachten beoefend. Dat maakt de Zaanse Schans een uniek stukje Nederland vol geschiedenis dat het ontdekken waard is.

Alinea 1

Een bewaarplek voor historisch erfgoed

Het opvallende van de Zaanse Schans is dat alle gebouwen die je hier vindt van hout zijn gemaakt. Denk aan de vele molens die hier staan, maar ook de gebouwen van de klompenmakerij, het bakkerijmuseum en de kaasmakerij. Sommige gebouwen hebben hier altijd al gestaan en andere gebouwen zijn tussen 1961 en 1974 hierheen verplaatst vanuit de gehele Zaanstreek. De vaak vervallen gebouwen werden daar in oude glorie hersteld om ze goed te kunnen bewaren als historisch erfgoed. Er werden destijds ook veel molens verplaatst naar de Zaanse Schans. Drie molens in dit gebied staan nog op hun oorspronkelijke bouwplaats en de andere de molens zijn allemaal hierheen verplaatst.


De enige nog werkende verfmolen ter wereld

Een van de bekendste molens van de Zaanse Schans is Molen De Kat. Dit is de enige nog werkende verfmolen ter wereld. De molen werd hier al in 1646 gebouwd, maar een groot gedeelte van die molen ging verloren bij een brand. Daarna werd de molen herbouwd en in 1960 werd de molen nog eens verbouwd. Vanaf 1960 werd de molen weer als vanouds gebruikt als verfmolen. In de zomer is de molen nog dagelijks in bedrijf om de grondstoffen voor verf te vermalen. Je vindt hier dan ook het pigment voor verf in bijna alle kleuren die je maar kunt bedenken. De grondstoffen bestaan onder andere uit vermalen aarde, hout, krijtgesteente en natuurgesteente. Breng een bezoekje aan deze molen om meer te weten te komen over deze ambacht.

Duivekater en tulpenwodka

Naast het malen van verf wordt er nog veel meer gedaan op de Zaanse Schans. Kijk bijvoorbeeld binnen bij het pakhuis waar nog steeds klompen worden gemaakt als vroeger of neem een kijkje bij de kaasmakerij of de tinnegieterij. Wil je de Zaanse Schans niet alleen met je ogen beleven, maar ook de smaken van hier proeven? Breng dan een bezoekje aan het bakkerijmuseum of aan het destilleermuseum, proeflokaal en slijterij ‘De Tweekoppige Phoenix’. Bij het bakkerijmuseum kun je proeven van de typische Zaanse lekkernij duivekater, een rond en zoet witbrood. Bij het proeflokaal van De Tweekoppige Phoenix kun je vervolgens terecht voor een glaasje tulpenwodka. Deze wodka wordt gemaakt van tulpenbollen uit de Noordoostpolder. Absoluut het proeven waard!



Route-suggestie

Fietsroute 557591 - Fietsevent 5 mei: Van oorlog naar bevrijding in Laag Holland
52,71 km

Fietsroute 557591 | Noord-Holland |Zaandam | 52,71 km

Dit fietsevent vindt plaats op Bevrijdingsdag en het is dan ook niet gek dat deze dag in het teken van de oorlog en de bevrijding in Laag Holland staat. Tijdens het evenement word je meegenomen op een reisje door de oorlogsgeschiedenis van de omgeving van Zaandam, Purmerend, de Beemster en 't Twiske.

De verhalen van een oude wapenfabriek
Het event gaat van start met een kopje koffie bij Taets op het Hembrugterrein. Op dit terrein vind je ook het bijzondere Hembrug Museum. Na de ontvangst krijgen we een rondleiding langs de monumentale gebouwen van de oude wapen- en munitiefabriek op het terrein. Daarna is het tijd om op de fiets te stappen en koers te zetten naar natuurgebied het Twiske. Dit gebied bereiken we na zo'n 9 kilometer fietsen. Na de bijzondere fietstocht door het natuurgebied fietsen we verderop het historische centrum van Purmerend binnen via de Melkwegbrug Purmerend. Bij de Koemarkt lassen we een pauze in voor iets lekkers bij Brownies en Downies. Daarna krijgen we een verhaal te horen over de oorlog en nemen we een kijkje bij een tentoonstelling over oorlogsvoertuigen.

Forten in de Beemster
Vanuit Purmerend fietsen we de uitgestrekte Beemster in. Langs de dijk vind je het Fort aan de Middenweg, het Fort aan de Jisperweg en het Fort bij Spijkerboor. Deze forten maken deel uit van de Stelling van Amsterdam, een verdedigingslinie die werd aangelegd aan het begin van de 19e eeuw. Bij het Fort Op Spijkerboor worden we getrakteerd op een overheerlijke lunch in een mooie historische omgeving.Dit fort wordt speciaal opengesteld voor ons om er eventjes rond te kijken.

De Zaanse Schans
Vervolgens steken we de ringvaart over met een pontje en daarna zetten we koers naar Wormerveer en Zaandam. Onderweg komen we langs tal van molens op de Zaanse Schans zoals verfmolen De Kat. De molenaar van deze molen vertelt meer over de functie van de molens in de oorlogstijd. Ook staan hier de distilleerders van 'Distilleerderij De tweekoppige phoenix' klaar met een bijzondere borrel: Tulpenbollenvodka. Daarna stappen we weer op fiets, waarbij we langs de molens De Bonte Hen, het Klaverblad, De Os, Het Jonge Schaap en Museum Oliemolen de Zoeker fietsen. Vervolgens fietsen we langs het mooie Westerwindpad terug naar het Hembrugterrein in Zaandam, waar we eindigen bij Lab44.

Tijdens dit E-bike Experience Event op vrijdag 5 mei hebben we een sfeerimpressie gemaakt in de vorm van een filmpje. Ben jij benieuwd hoe dit Live Event eruitziet? Bekijk dan de video of lees het belevingsverhaal.
Tekst: Linda Milder

Dit verhaal kwam tot stand op uitnodiging van Bureau Toerisme Laag Holland.