Het zuidelijke deel van Gelderland behoorde meer dan 400 jaar tot het imposante Romeinse Rijk. De noordgrens van het Romeinse Rijk, de Limes, liep parallel aan de rivier de Rijn. Dat hoofdstuk uit de historie ligt ver achter ons, maar toch vind je heden ten dage nog veel sporen van de Romeinen. Wat dacht je bijvoorbeeld van ons schrift, de rechtspraak of de namen van de maanden? Allemaal afkomstig uit de Romeinse tijd. In de omgeving van Arnhem en Nijmegen zijn nog veel sporen uit de Romeinse tijd te vinden. 

De Romeinse overheersing

Voordat de Romeinen neerstreken in het zuiden van Gelderland leefden hier voornamelijk Bataafse boeren. Deze Bataven leefden in kleine dorpjes met boerderijen van hout en leem. Met de komst van de Romeinen ontstonden er grotere steden met imposante gebouwen van steen. De wortels van Nijmegen liggen in de Romeinse tijd. De stad was niet alleen een garnizoensplaats van het Romeinse leger, maar het huisvestte ook veel Romeinse en Bataafse burgers. De stad was vroeger een handelscentrum met grote gebouwen, market en plein waarop mensen samen konden komen. Ook legden de Romeinen wegen aan in de regio naar nabijgelegen grote steden zoals Keulen en ze bouwden bruggen over de Maas en de Rijn. 



De eeuwenoude stad Nijmegen

Nijmegen is de grootste stad uit de Romeinse tijd in Nederland. Het is dan ook niet gek dat er in deze stad veel sporen uit deze tijd te vinden zijn. Een stadswandeling door Nijmegen is de perfecte manier om al deze bijzondere plekken te bewonderen. Op en rond het Valkhof bouwden de Romeinen het Oppidum Batavorum, een versterkte plaats voor de Bataven. Het Oppidum Batavorum werd bewoond door een mengeling van Romeinen en Bataven. De stad werd uiteindelijk in 69 na Christus verwoest tijdens de Bataafse opstand. Vervolgens bouwden de Romeinen een stukje naar het westen, in het huidige Nijmegen-Oost,  een nieuwe nederzetting: Noviomagus. Op de plek waar nu de Honig-fabriek staat, bouwden ze een luxe badhuis.

Leer meer over gladiatoren

Veel Romeinse bouwwerken zijn verloren gegaan, maar er zijn gelukkig ook veel wapens en andere spullen uit deze tijd bewaard gebleven. Van 1 oktober 2016 tot en met 5 maart 2017 kun je in Museum Het Valkhof in Nijmegen kijken naar de tentoonstelling ‘Gladiatoren, helden van het Colosseum’. Hier leer je het ‘echte verhaal’ over gladiatoren kennen en je kunt allerlei oude vondsten bekijken uit Italië. Schilderingen, wapenuitrustingen, reliëfs en ga zo maar door. Je kunt het allemaal met eigen ogen bekijken. Zo komt de geschiedenis echt tot leven.

Castellum,
aan de rivier

Romeinse bezienswaardigheden

Ook buiten Nijmegen lieten de Romeinen hun sporen na. Bij Berg en Dal vind je bijvoorbeeld de overblijfselen van een Romeins aquaduct. Dit aquaduct werd aangelegd door de Romeinen voor de drinkwatervoorziening voor de Romeinse legers die iets verderop hun legerplaats hadden. Het aquaduct voerde water van de bronnen in Berg en Dal naar de legioenplaats. Langs het traject van de waterleiding kun je een mooie wandeling maken van ongeveer 5 kilometer. Ook de Romeinse tuin de Steenen Camer in de buurt van Arnhem is een bezoek waard. Vroeger liep de Limes, de noordgrens van het Romeinse Rijk, precies door deze tuin heen. In de tuin worden groenten, kruiden en fruit gekweekt die in de Romeinse tijd ook werden verbouwd. Tegenover de tuin vind je de fundamenten van het Romeinse Castellum dat hier vroeger lag, vlak bij de Rijn. Maar ook bij Wijchen (Romeinse villa`s), Elst (Romeinse tempel) en in Rijnwaarden (Romeins fort) zijn veel Romeinse resten blootgelegd.


 Op zoek naar meer overblijfselen uit de Romeinse tijd in Gelderland?

Tekst: Linda Milder

Dit verhaal kwam tot stand op uitnodiging van VVV Arnhem-Nijmegen.