Loslopende schapen, vogelaars, een ijsje eten op de brink en de ‘Siepel van Dwingeloo’: fiets je rond het Nationaal Park, dan ben je echt in ‘het land van Bartje’.
Tekst
Het was begin jaren 80, zomervakantie op de camping in Lheebroek, een buurtschap bij Dwingeloo. De deal was als volgt: de ene dag met vader, moeder en zusje fietsen over de Drentse hei, de volgende dag spelen met vriendjes op de camping. En dat drie weken lang. Leuk? Ach, leuk was anders. Wat wil je ook, als kind van 11. De herinneringen aan de Drentse fietstochtjes – toch zeker een stuk of vijftien – zijn nagenoeg verdwenen. Ja, een ijsje eten op de brink. Geen idee welke brink, want zo ongeveer elk Drents dorp heeft er een. 

De fietsvakantie in ‘het land van Bartje’ is meer dan 30 jaar geleden, tijd voor een senti mental journey. Het wordt de Dwingelderveld route, zo’n 45 kilometer rond Nationaal Park Dwingelderveld, in het zuidwesten van Drenthe. De start is, jawel, op de Brink in Dwingeloo, in 2012 uitgeroepen tot groenste dorp van Europa. De tocht begint in westelijke richting, door de bossen en over niet al te brede, slingerende fietspaden. Wat na een paar kilometer trappen opvalt: de paden zijn goed onderhouden en de bewegwijzering is zo duidelijk, dat verkeerd fietsen geen optie is. Drenthe verstaat de kunst van het gastheerschap, in elk geval voor fietsers.
tekst

Moerasgebied

Na een kilometer of 7 ligt links Nationaal Park het Dwingelderveld. Het is met een oppervlakte van zo’n 4.000 hectare indrukwekkend groot. Volgens het informatiebord in de berm is dit het grootste aaneengesloten natteheide gebied van West-Europa. En het wordt nog groter, staat er: ook de voormalige landbouwgrond van het Noordenveld, in het hart van het Nationaal Park, verandert binnenkort in natuur. De manier waarop dat wordt gerealiseerd, klinkt best simpel: de bovenste laag van de bodem wordt afgegraven, zodat zich natte heide kan ontwikkelen.

De tocht gaat verder in de richting van Ruinen en Fluitenberg, waar bossen en heide hebben plaatsgemaakt voor weilanden. In de voortuin van een woonboerderij staat een man op leeftijd te schoffelen. Hij steekt vriendelijk zijn hand op en zegt: ,,Moj.’’ Dan volgt Pesse, dat veel mensen voor al kennen als een afslag van de A28. Maar Pesse, een verbastering van het woord Peltha (moerasgebied), is dankzij de aanleg van die A28 ook bekend om de ‘kano van Pesse’. Deze 10.000 jaar oude boot, niet meer dan een uitgehol de boomstam – het oudste vaartuig ter wereld – werd in 1955 gevonden in de middenberm van de snelweg.

Het laatste gedeelte van de fietstocht voert dwars door het Nationaal Park. Zo nu en dan turen mannen – vrijwel allemaal gehuld in groene kledij – met een kijker over een van de vele plassen van het Dwingelderveld, op zoek naar dat ene vogeltje. In de verte doemt de Siepel van Dwingeloo op, de uivormige torenspits van de Nicolaas kerk. Missie volbracht. Eenmaal terug op de Brink is het tijd om wat te nuttigen. Een terrasje is verleidelijk, maar de viskraam trekt meer. Zittend op een eeuwenoude steen, tijdens het eten van een haring aan de staart, kan maar één conclusie worden getrokken: de sentimental journey is geslaagd.


Route-suggestie

In 2,5 uur rijd je vanuit Dwingeloo over de heide en door de bossen het Nationaal Park Dwingelderveld rond.
Fietsroute 199418 - Dwingelderveldroute
45,10 km

Fietsroute 199418 | Drenthe |Dwingeloo | 45,10 km

Het nationaal park Dwingelderveld is het pareltje waar deze route om draait. Dit 3692 hectare grote Nationaal Park bestaat uit nat heidegebied, omsloten door bossen, beekdalen en esgronden. 

Dwingeloo
Dwingeloo is een van de plaatsen waar je doorheen fietst op deze route. Hier vind je bijzondere bezienswaardigheden zoals de hervormde Nicolaaskerk uit de 15e eeuw, havezate Westrup, het Schultehuis uit 1680 en verschillende Saksische boerderijen. 

Astron
Astron is een andere bezienswaardigheid op deze route. Astron staat voor Stichting Astronomisch Onderzoek in Nederland. Het hoofdkantoor bevindt zich aan de rand van de Dwingeloosche Heide. Astron bedenkt en maakt instrumenten voor sterrenkundig onderzoek. Deze instrumenten worden in de meest geavanceerde telescopen gebruikt. 

Nationaal Park Dwingelderveld
De kern van het 3692 hectare grote Nationaal Park Dwingelderveld is het natte heidegebied tussen Dwingeloo en Ruinen, het grootste van Europa. Het gebied wordt omsloten door bossen, beekdalen en esgronden. De belangrijkste voorwaarde voor de natte heide is de aanwezigheid van keileem in de bodem. Deze leem is afgezet in de voorlaatste IJstijd, 120.000-150.000 jaar geleden. Door beheer, plaggen en begrazing door vee wordt de heide in stand gehouden. In dieper gelegen plekken zijn vennen ontstaan. Een aantal hiervan zijn pingo-ruïnes, ontstaan door het smelten van een ijslens in de grond, waardoor er een kom met een walletje ontstaat. De voedselarme heide- en veengebieden zijn rijk aan allerlei bedreigde planten waaronder beenbreek, gevlekte orchis en klokjesgentiaan en dieren als veenbesparelmoervlinder, gentiaanblauwtje, adder, roodborsttapuit en geoorde fuut. Bijzonder zijn de jeneverbesstruwelen in het Lheebroekerzand. In het Dwingelderveld zijn twee schaapskuddes met herder en één samen met runderen binnen de afrastering. De schapen zorgen er voor dat het gras niet de overhand dreigt te krijgen.


Wil je meer lezen over de heidevelden van het Dwingelderveld? Lees dat dit artikel.