Niemand houdt je tegen als je slechts een uurtje wilt uittrekken voor een bezoek aan Marken. Sterker: een overgrote meerderheid denkt Marken af te kunnen vinken na een korte wandeling langs Marker huisjes, een blik op de haven en een bezoekje aan een souvenirwinkel. Als het meezit blijft er nog net genoeg tijd over voor een harinkje bij Jacks Vishandel. Veel toeristen hebben geen andere keuze: zij moeten Europa 'doen' in zeven dagen. Maar wil je dit eiland eer aan doen, trek er dan een hele dag voor uit. Het liefst nog meer.

Tekst
De ‘slow’ toerist komt bij voorkeur met zijn eigen fiets. Vanaf Amsterdam bijvoorbeeld is het iets meer dan een uurtje trappen. Wie het eiland nog langzamer wil verkennen, als wandelaar, neemt de bus en stapt uit bij halte ‘Aansluiting Markerdijk’. Want dan ervaar je de dijk, die het vroegere eiland sinds 1957 met het vaste land verbindt, echt in al zijn dimensies. Aan het begin van de dijk word je begroet door twee windmolens die groene stroom uit blauwe luchten malen. Daarna begeleiden meeuwen je richting schiereiland. De Zeedijk moet helaas ook gedeeld worden met het autoverkeer, maar eenmaal op Marken slaan wandelaars en fietsers direct links- of rechtsaf om de ontdekkingsreis via de oude dijk, die het schiereiland omringd, te vervolgen. Binnen de kortste keren ben je alleen met het water en de weilanden.

Bidden en bierbrouwen

De dijk is een erfenis van monniken uit Friesland die hier in de dertiende eeuw neerstreken. Zij leken echter beter in bidden en bierbrouwen dan in dijkonderhoud. Daarom werden er terpen, de zogenoemde werven, opgeworpen zodat iedereen bij overstromingen de voeten droog kon houden. Ook het kerkhof ligt hoog op een werf, maar desondanks verstoorde de zee regelmatig de rust van de doden en nam hen mee in de golven. Daarom wordt tot op de dag van vandaag elke grafkist van een naamplaatje voorzien.
tekst

Paard van Marken

Niet minder dan 145 Marker huizen staan op de lijst van Rijksmonumenten. Rozewerf, waar 10 van de 15 woningen een Rijksmonument zijn, is daarom een must see, ook omdat je deze plek niet hoeft te delen met een sliert één-uurstoeristen. Een ander hoogtepunt piekt op het uiterste oostelijke puntje van het eiland: de vuurtoren. De vuurtoren, ook wel Paard van Marken genoemd, is bekend van talloze reclamespotjes. Heineken, Sikkens, Samson shag… ze zijn er allemaal geweest, zo weet de huidige bewoner. ‘Het Paard’ is enkel van buitenaf te bezichtigen, aangezien er binnen gewoon mensen wonen. De Minnebuurt, een nieuwbouwwijk uit de jaren zestig is misschien minder pittoresk en als bezoeker ben je geneigd deze wijk snel over te slaan. Maar wie goed kijkt ziet dat de bewoners hun roots niet verloochenen. De vrouwen hangen nog steeds de was aan een lijn die uit twee ineengedraaide touwen bestaat. Net als hun moeders, grootmoeders en overgrootmoeders.
Tekst

Sijtje Boes

Hoe lang de verkenning van het onbekende Marken ook duurt, uiteindelijk wacht het pittoreske centrum van Havenbuurt, Kerkbuurt en Kets. Hier is het museum dat alles uit de doeken doet over de Marker klederdracht. Maar ook zijn er de fijnste terrassen en het huisje van Sijtje Boes zaliger. Zij was de eerste die haar woning tot een zogenoemd kijkhuisje maakte en toeristen uitnodigde een typisch Marker interieur te bekijken. Het verhaal wil dat veel toeristen nog altijd denken dat Marken één groot openluchtmuseum is en de bewoners na sluitingstijd afreizen naar het vasteland. Maar niets is minder waar. De souvenirwinkel van Sijtje Boes mag niet worden overgeslagen. Hier kun je je verbazen over de ontelbare hoeveelheden klompjes, borden, huisjes en kledingstukken die geïnspireerd zijn op het thema ‘Holland’ of ‘Marken’. Gemaakt in Oost-Europa of Azië… Wie absoluut een made in Holland-souvenir wil, koopt een ansicht van fotograaf Henk van der Leeden. Marken vormde dertig jaar lang zijn decor.

Tip: wandel de Wervenroute over het eiland Marken
Wandelroute 177846 - Wervenroute
6,18 km

Wandelroute 177846 | Noord-Holland |Waterland | 6,18 km

De Wervenroute is een veelzijdige rondwandeling over het voormalige eiland Marken. Je wandelt over de dijk en door de straatjes van de typisch Marker woonbuurten, die oorspronkelijk op werven gebouwd zijn. Werven zijn kunstmatige heuvels van 2 tot 3 meter hoog, die de bewoners met mest, plaggen en huisvuil opwierpen omdat het eiland vaak meerdere keren per jaar werd overstroomd. Sinds de aanleg van de Afsluitdijk in 1932 is het overstromingsgevaar geweken, maar de werven zijn gebleven. De route is gemarkeerd met blauwe stickers met de naam van de route en een pictogram erop. De alternatieve mogelijkheden zijn aangegeven met gele stickers. Honden zijn toegestaan, mits aangelijnd.

Meer weten over de achtergrond van deze streek voordat je deze route zelf gaat verkennen? Lees dan deze artikelen.