Het Paard van Marken is een van de meest gefotografeerde vuurtorens van Nederland. Dat is niet gek, want de vuurtoren ligt in een prachtige omgeving op het oostelijkste puntje van Marken. Het Paard van Marken ligt op een zandstrandje aan de rand van het Markermeer. Vanuit hier kun je eindeloos ver uitkijken over het rustige water met hier en daar een zeilschip. Maar dit plekje heeft je meer te bieden dan alleen een mooi uitzicht. Het Paard van Marken heeft namelijk ook een rijke geschiedenis.

Alinea 1

Een hulpje voor de schippers op de Zuiderzee

De geschiedenis van het Paard van Marken gaat terug tot het jaar 1700. In dat jaar werden er in opdracht van het College van Pilotage drie vuurtorens gebouwd langs de Zuiderzee: het Paard van Markenvuurtoren De Ven en de vuurtoren van Durgerdam. Deze vuurtorens waren bedoeld om schippers veilig van de Waddenzee naar Amsterdam te leiden. Alle drie de vuurtorens waren in dezelfde vierkante stijl gebouwd die je nu nog terugziet bij vuurtoren De Ven. In die tijd werden er nog kolenvuren of olielampen in lantaarns gebruikt in vuurtorens om schippers de weg te wijzen. De vuurtoren van Marken zag er toen heel anders uit dan het huidige Paard van Marken. De toren was namelijk vierkant en er was nog geen wachtershuisje bij te bekennen.

Van ronde vuurtoren naar karakteristieke vorm

In 1839 werd de vuurtoren vervangen door een ontwerp van J. Valk. De vierkante toren werd toen ingewisseld voor een ronde ijzeren toren binnen een recordtijd van vijf maanden. Later werd er een woning en een opslagplaats van baksteen bij de vuurtoren gebouwd. Pas toen ontstond de karakteristieke vorm van de vuurtoren die van veraf op een paard lijkt. Zo was de naam ‘het Paard van Marken’ geboren. De bijbehorende woning werd verschillende keren bedreigd en soms zelfs vernield door kruiend ijs. Op grote wateroppervlakken zoals het Markermeer waait de wind onder enorme ijsvelden die dan in beweging komen. De ijsblokken die daarbij gevormd worden stapelen zich dam op rond het Paard van Marken. In 1971 werd de vuurtoren zelfs enkele centimeters van zijn plaats geduwd door opkruiend ijs. Als het lang en hard vriest in de winter is het dus altijd oppassen geblazen bij de vuurtoren.

Alinea 3

Wonen in het wachtershuisje

Toen de Zuiderzee werd afgesloten, kreeg het Paard van Marken een nieuwe functie. De toren is sindsdien niet meer bedoeld voor de grote zeevaart, maar voor de binnenvaart en de recreatievaart. In 1985 werd de vuurtoren voorzien van elektrisch licht, waardoor de vuurtorenwachter overbodig werd. Het bijbehorende huis wordt tegenwoordig gebruikt als woonhuis door liefhebbers van de vuurtoren. Een prachtige omgeving om in te wonen, maar voor de rest is het wonen op een plek als deze nogal lastig. De vuurtoren en het woonhuis zijn namelijk niet aangesloten op de normale gas-, water- en lichtnetwerken. De elektriciteit van de vuurtoren en van de woning wordt opgewekt door een generator, water en diesel worden per schip geleverd en warm water wordt verkregen door water op te warmen met een gasgeiser. Je moet er nu eenmaal iets voor over hebben om op zo’n plek te wonen.
Tekst: Linda Milder