De grens tussen Zuid-Holland en Gelderland is deels natuurlijk gevormd door de rivier de Linge en deels ontstaan door talrijke conflicten tussen landsheren over de afbakening van hun grondgebied. In de dertiende eeuw legde de graaf van Holland tussen Lek en Linge de Diefdijk aan, als bescherming tegen wateroverlast vanuit het hoger gelegen Gelderse gebied. In het begin van de vijftiende eeuw was het grensgebied het toneel van de Arkelse Oorlogen. Die begonnen toen Jan van Arkel in 1401 in opstand kwam tegen zijn leenheer graaf Willem VI van Holland. Enkele jaren later raakte ook de hertog van Gelre, Reinoud IV, bij de twisten betrokken. Na enige aarzeling koos hij partij voor Van Arkel, wat hem in oorlog bracht met Holland. Uiteindelijk delfde Jan van Arkel in 1411 het onderspit en werd hij bij Vuren verslagen.

Alinea 1

De Hollandse Waterlinie

Op een strategische plek op de grens tussen Holland en Gelre ligt het Slot Loevestein. Gelegen op het uiterst westelijke puntje van de Bommelerwaard, behoorde dit slot eeuwenlang bij Holland. Gedurende de Tachtigjarige Oorlog was Loevestein afwisselend in Staatse en in Spaanse handen. Nadien kreeg het versterkte kasteel een functie als staatsgevangenis, met als meest beroemde bewoner Hugo de Groot, die na twee jaar gevangenschap op spectaculaire wijze in een boekenkist wist te ontsnappen. In de zeventiende eeuw werden Loevestein en andere plaatsen langs de Gelders- Hollandse grens, zoals Asperen en Vuren, opgenomen in de Hollandse Waterlinie. Door middel van forten en sluizen konden grote stukken land worden geïnundeerd (onder water gezet). Napoleon was erg geïnteresseerd in deze waterlinie en hij maakte plannen om het systeem verder uit te breiden. Pas na het vertrek van de Fransen zouden de plannen tot uitvoering komen. Zo ontstond in de negentiende eeuw de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Deze aaneenschakeling van sluizen, forten en inundatiegebieden, liep van de Zuiderzee, via de stad Utrecht naar Asperen en Gorinchem. Het zuidelijke gedeelte van deze linie loopt langs de provinciegrens tussen Zuid-Holland en Gelderland en is vandaag de dag nog duidelijk in het landschap te herkennen.

Tekst: Erfgoed Gelderland
Fotografie: Hans CC BY 3.0 en Peter van Meurs CC BY-SA 3.0

 

Dit verhaal kwam tot stand op uitnodiging van Erfgoed Gelderland.