De IJssel vormt de noordoostelijke grens van de provincie Gelderland. Deze rivier ontspringt iets ten noorden van Arnhem uit de Rijn en loopt via Zutphen, Deventer, Zwolle en Kampen naar de voormalige Zuiderzee. De rivier zorgde niet alleen voor water en voedsel, maar was ook van belang als transportroute. Langs de IJssel kwamen in de middeleeuwen Gelderse Hanzesteden op, zoals Hattem, Zutphen en Doesburg. Via de rivier dreven zij handel met gebieden in Duitsland en Scandinavië. In de late middeleeuwen verspreidde een nieuwe religieuze beweging, de Moderne Devotie, zich vanuit Zwolle en Deventer via de IJssel naar het zuiden.

Alinea 1

Een natuurlijke barrière

Daarnaast vormde de IJssel ook een natuurlijke barrière in het landschap. Vooral in tijden van oorlog was dat van belang. In het Rampjaar 1672 en aan het begin van de Tweede Wereldoorlog probeerde men (tevergeefs) de vijand bij de IJssel tegen te houden. Tijdens de Koude Oorlog in de jaren vijftig vreesde Nederland een Russische aanval. Om zich hiertegen te beschermen werd in het diepste geheim langs de gehele rivier de IJssellinie aangelegd. Bij een dreigende aanval vanuit het Oosten zou een groot deel van Overijssel en Gelderland onder water gezet worden om zo de opmars richting Randstad te verhinderen. Gelukkig hoefde de IJssellinie nooit echt in werking te treden. Inmiddels is hij grotendeels ontmanteld, maar in het landschap zijn de sporen ervan nog duidelijk te herkennen.

Tekst: Linda Milder
Fotografie: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed CC BY-SA 4.0 en Thomas van Kempen - PD

 

Dit verhaal kwam tot stand op uitnodiging van Erfgoed Gelderland.