De grens tussen Gelderland en Duitsland was eeuwenlang een bron van conflicten. Zowel de graven en hertogen van Gelre als de bisschop van Münster maakten aanspraak op de heerlijkheden Bredevoort, Lichtenvoorde en Borculo in de oostelijke Achterhoek. In de zestiende en zeventiende eeuw werd de politieke grens bovendien een geloofsgrens: het bisdom Münster was namelijk katholiek en Gelderland protestants. Münsterse bisschoppen lieten vlak langs de grens kerken en kapellen bouwen zodat Gelderse katholieken daar in het geheim de mis konden bijwonen. Omgekeerd gingen Duitse protestanten naar de kerk in Gelre. Zolang de precieze ligging van de grens onduidelijk was, vonden in de grensstrook tussen Gelderland en Münster veel kleine schermutselingen plaats tussen bewoners. Pas in 1765 werd een definitieve scheidslijn vastgesteld. Tientallen stenen palen, voorzien van het wapen van Gelre en dat van Münster, markeerden deze grens. Veel van deze grenspalen zijn nooit weggehaald en sieren nog steeds het landschap.

Alinea 1

Smokkel over de grens

Bewoners aan weerszijden van de Gelders-Duitse grens hadden vanouds veel contact. Ze spraken hetzelfde dialect en er waren allerlei familierelaties. Door de opkomst van nationale staten werd de grens vanaf de negentiende eeuw steeds harder. De overheid voerde douanewetten in, wat vervolgens weer uitnodigde tot smokkel. Vooral tijdens de Eerste Wereldoorlog was smokkel van goederen zoals paarden, sigaretten, zeep en boter een zeer lucratieve bezigheid.

Alinea 2

Tijdens de oorlog

Aan het begin en het einde van de Tweede Wereldoorlog was de grens met Duitsland een belangrijke doorgangsroute: eerst voor Duitse legers die via Zevenaar oprukten naar het westen, later voor geallieerde bevrijdingslegers die vanuit Nederland in het voorjaar van 1945 via de Achterhoek naar het westen van Duitsland trokken.

Tekst: Erfgoed Gelderland
Fotografie: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed CC BY-SA , Ciell CC BY-SA 3.0 en Apdency PD

 

Dit verhaal kwam tot stand op uitnodiging van Erfgoed Gelderland.