Bij het woord ‘watersnoodramp’ denken veel Nederlanders vanzelf aan de watersnood van 1953 die voornamelijk Zeeland trof. De inwoners van Laag Holland denken waarschijnlijk aan een hele andere ramp: de ‘vergeten watersnoodramp’ van 1916. Bij deze ramp kwam bijna een derde van Noord-Holland onder water te staan en er kwamen 19 inwoners van de provincie om het leven. Het overtollige water bleef maandenlang staan in Noord-Holland met alle gevolgen van dien. Laag Holland, en dan met name Marken, werd het zwaarste getroffen van alle gebieden.
Alinea 1

100 jaar terug in de tijd

Het is de nacht van 13 op 14 januari in het jaar 1916. Buiten regent het zonder ophouden, al dagenlang, en de storm beukt erop los. Niet zomaar een storm, maar een hele zware noordwesterstorm. Het peil van de Noordzee staat al twee weken lang erg hoog en daardoor staat het water van de Zuiderzee ook hoog. Als het dan ook nog gaat stormen ontstaat er een levensgevaarlijke situatie. Het water van de Zuiderzee slaat keer op keer keihard tegen de dijken rondom de zee. De golven komen steeds hoger en uiteindelijk bezwijken de dijken op verschillende plekken van Nijkerk tot aan de Anna Paulownapolder bij Den Helder. Het zoute water stroomt zonder genade het land op en ongeveer vijftigduizend hectare land komt onder water te staan. Vooral Noord-Holland wordt zwaar getroffen door deze ramp. De huizen op het eiland Marken staan op terpen en palen, omdat Marken regelmatig onderloopt. Deze keer stijgt het waterpeil echter zo hoog dat zelfs die maatregelen niet helpen. Terpen overstromen en huizen worden volledig weggespoeld. De ravage is enorm op Marken.
 
Alinea 2

Slachtoffer van het water

Het duurt maar liefst 48 uur voordat het water ophoudt om zich te verspreiden via sloten en kanalen. Ondertussen proberen de inwoners van de risicogebieden zichzelf en hun spullen te beschermen tegen het water. Bezittingen en meubels worden verplaatst naar de bovenverdiepingen van huizen, het vee wordt zoveel mogelijk naar hoger gelegen gebieden gebracht (bijvoorbeeld de kerk in Monnikendam) en sommige mensen vluchten zelf ook naar veilige gebieden. Andere inwoners van de getroffen gebieden gaan tijdelijk op bovenverdieping van hun huis wonen. De inwoners van de huizen die volledig onder zijn gelopen worden opgevangen in veilige gebieden omgeving. Sommigen van hen moeten maanden wachten voor ze weer terug naar huis kunnen, omdat de dijken eerst gerepareerd moeten worden en het water moet worden weggepompt uit Noord-Holland. Als ze dan eindelijk naar huis kunnen, treffen ze enorme puinhopen aan. Alles is vies en aangetast door het zoute water en veel mensen zijn hun bezittingen, hun vee of soms zelfs een dierbare verloren in de onverbiddelijke golven tijdens de watersnood. Deze ramp wordt niet voor niks de ergste watersnoodramp van de 20e eeuw in Noord-Holland genoemd.

Alinea 3

De bouw van de Afsluitdijk

Deze watersnoodramp liet Nederland maar weer eens inzien dat het water altijd kan toeslaan. Een rustige zee kan zomaar veranderen in een kolkende massa water tijdens een storm. Na deze ramp kwam dan ook snel het plan tot stand om de Zuiderzee af te sluiten en ook het onderhoud van de dijken werd verbeterd. In 1932 werd de Afsluitdijk gerealiseerd en daarmee werd de Zuiderzee voor altijd afgesloten van de Noordzee. Alles om een ramp als deze te voorkomen in de toekomst. De watersnoodramp wordt nog altijd herdacht in Laag Holland. Neem eens een kijkje bij the Experience Volendam, waar je de watersnoodramp met eigen ogen mee kunt maken met behulp van een virtual reality bril. Als je goed om je heen kijkt in dorpjes in Laag Holland zie je overal markeringen en andere herdenkingsplekken die terug doen herinneren aan de ramp van een eeuw geleden.
Tekst: Linda Milder